संयुक्त राष्ट्रसंघअन्तर्गतको विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्लुएमओ)ले आगामी केही महिनामा एलनिनोको प्रभाव तीव्र हुने चेतावनी दिँदै विश्वभरका देशहरूलाई सम्भावित विपद्को सामना गर्न तत्काल तयारी गर्न आग्रह गरेको छ । संगठनका अनुसार एलनिनो बलियो बन्दै जाँदा खडेरी, अत्यधिक वर्षा, गर्मीको लहर तथा अन्य चरम मौसमीय घटनाको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढ्नेछ ।
डब्लुएमओको मासिक विश्व मौसमी जलवायु अद्यावधिकअनुसार एलनिनो अवस्था सुरु भइसकेको छ र जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म यो ‘बलियो’ स्तरमा पुग्ने उच्च सम्भावना रहेको छ । एलनिनो मध्य तथा पूर्वी भूमध्यरेखीय प्रशान्त महासागरको सतही तापक्रम असामान्य रूपमा बढ्दा विकसित हुने प्राकृतिक जलवायु प्रणाली हो, जसले विश्वभर हावाको बहाव, वायुदाब तथा वर्षाको ढाँचामा व्यापक परिवर्तन ल्याउँछ ।
सामान्यतया २ देखि ७ वर्षको अन्तरालमा देखापर्ने एलनिनो करिब ९ देखि १२ महिनासम्म सक्रिय रहने गर्छ । यसको विपरीत अवस्था ‘ला निना’ हो भने यी दुईबीच तटस्थ अवस्था पनि रहने गर्छ । डब्लुएमओले एलनिनोलाई कमजोर, मध्यम, बलियो र अत्यन्त बलियो गरी चार तहमा वर्गीकरण गर्दै आएको छ । यसपटक जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म यो तेस्रो अर्थात् ‘बलियो’ श्रेणीमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु केन्द्रहरूले तयार पारेका विभिन्न पूर्वानुमान मोडेलअनुसार मध्य तथा पूर्वी भूमध्यरेखीय प्रशान्त क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रम निरन्तर बढ्ने देखिएको छ । प्रमुख अनुगमन क्षेत्रहरूमा तापक्रम औसतभन्दा २ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी रहने अपेक्षा गरिएको छ, जसले यस पूर्वानुमानप्रति उच्च विश्वसनीयता रहेको संकेत गरेको डब्लुएमओले जनाएको छ ।
संगठनका अनुसार एलनिनो उत्तरी गोलार्धको शरद ऋतुमा अझ बलियो बन्दै जानेछ र यसको प्रभाव विश्वका अधिकांश क्षेत्रमा महसुस हुनेछ । साथै भूमध्यरेखीय एटलान्टिक महासागर पनि सामान्यभन्दा बढी तातो रहने अनुमान गरिएको छ ।
डब्लुएमओका महासचिव सेलेस्टे साउलोले एलनिनोको प्रभावसँगै धेरै क्षेत्रमा खडेरी, अत्यधिक वर्षा, स्थल तथा समुद्री गर्मीको लहरको जोखिम बढ्ने भएकाले सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन् । उनका अनुसार कृषि, स्वास्थ्य, जलस्रोत तथा विपद् व्यवस्थापन क्षेत्रमा प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली र मौसमी पूर्वानुमानलाई प्रभावकारी बनाउँदै समयमै सूचना प्रवाह गर्न सके जनधनको क्षति उल्लेखनीय रूपमा कम गर्न सकिन्छ ।
नयाँ अद्यावधिकले ६० डिग्री दक्षिणदेखि ६० डिग्री उत्तरसम्मका अधिकांश भएका भूभागमा औसतभन्दा बढी तापक्रम रहने सम्भावना औँल्याएको छ । जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म केही क्षेत्रमा सामान्यभन्दा बढी वर्षा हुने अनुमान गरिएको छ भने भारतीय उपमहाद्वीप र अस्ट्रेलियाका धेरै भागमा औसतभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना रहेको छ ।
डब्लुएमओले जलवायु परिवर्तनका कारण एलनिनोको आवृत्ति वा तीव्रता बढेको ठोस प्रमाण नरहेको स्पष्ट पारेको छ । तर समुद्र र वायुमण्डलको बढ्दो तापक्रमका कारण एलनिनोसँग सम्बन्धित गर्मीको लहर, भारी वर्षा तथा अन्य चरम मौसमीय घटनाको प्रभाव अझ गम्भीर बन्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । साथै न्यानो समुद्री पानीका कारण मध्य तथा पूर्वी प्रशान्त क्षेत्रमा आँधीबेहरीको गतिविधि बढ्न सक्ने भए पनि अटलान्टिक महासागरमा यस्ता प्रणालीको विकास कमजोर हुन सक्ने डब्लुएमओले जनाएको छ ।
